HISTORIEK
Een persoonlijke en zeer beknopte kijk op de historiek
van De Wingerd
Op driekoningenavond 1983 was ik toevallig op bezoek bij een
gezin in de Vredelei in
Sint-Mariaburg, Brasschaat. Daar vernam ik dat er in de
'tuin' een woning stond die niet meer gebruikt werd. Indien ik er een bestemming
voor wist mocht ik vrij (een jaar later moest er echter toch huur worden
betaald) over het gebouw beschikken.
Na een bezoek aan het gebouw besloot ik er een basisschool op
te richten, waarvan het kunstzinnige element (muziek, tekenen, schilderen,
boetseren, toneel) het basisgegeven zou zijn. Ik stelde een project op en legde
het voor aan de raad van bestuur van vzw Musica Domestica (muziekatelier
Ward De Beer), waarvan ik initiatiefnemer en voorzitter
was. Het bestuur volgde mij niet, daarom besloot ik op eigen kracht verder te gaan met
het project. Voor de financiering (25.000 euro) nam ik een hypotheek op mijn eigen woning.
Op 2 april 1983 begon ik aan de verbouwing van het huis. Dat
huis was een kasteel(tje) uit het begin van de twintigste eeuw, gebouwd voor de
dochter van Antoon Van den Weyngaert,
stichter en eigenaar van de Bank van Mariaburg en
verzekeringen Antverpia. Het kasteeltje heette 'Deo Juvante'. In de jaren
zeventig was het huis omgebouwd tot een Zwitserse chalet ten behoeve van het
restaurant 'Little Suisse' dat echter na een paar jaar roemloos ten onder
was gegaan. Ik wilde zoveel mogelijk het huis in de oorspronkelijke staat
herstellen en verwijderde al het donker gebeitste houtwerk, herstelde plafonds en wanden,
reconstrueerde de ornamenten, legde elektriciteitsleidingen, hing de
oorspronkelijke deuren weer op hun plaats, schilderde alles. Dankzij de
eigenaars keerden ook schilderijen en siervoorwerpen terug naar het huis.
Omdat het in 1983 nog onmogelijk was om een nieuwe
gesubsidieerde school op te richten, zorgde ik ervoor dat er een
extra bron van inkomsten kwam. Om die reden werd de vzw
't Ontroerend Goed
opgericht. Die zou op de benedenverdieping een café-restaurant uitbaten, terwijl
de school op de eerste verdieping zou komen. Aanvankelijk werd alleen aan een
lagere school gedacht.
Amper was ik begonnen met de herstelling van het gebouw of er
kwam belangstelling van de buurt. Wat zou er met het huis gebeuren? En of ik
hulp nodig had? Ik maakte bekend dat ik er een kunstzinnig geïnspireerde lagere school zou vestigen. Al binnen een week waren er geïnteresseerden uit de nabijheid
van de Boskapellei, de straat waarin het gebouw gelegen was. De eerste kinderen
werden aangemeld, onder hen ook drie van mijn eigen kinderen.
Enkele weken later kwam iemand van de Kalmthoutse
steinerschool 'Het Rozenpoortje' poolshoogte nemen. Ik legde mijn project uit.
Korte tijd later volgde een gesprek met de ouders van 'Het Rozenpoortje'. Zij
bezochten het gebouw en hadden een gesprek met me in café 'Prins Albert'. Enkele
dagen later deelden ze me mee dat ze mee in het project wilden stappen. Om die
reden werd het project uitgebreid en kwam er een kleuterschool bij. Dat is
de reden waarom de school later als ondertitel 'volgens de Rudolf
Steinerpedagogie' kreeg. Mijn project bevatte oorspronkelijk veel elementen van de
steinerpedagogie, maar ik wilde die term er niet mee verbinden. Omdat de steinerschool van Kalmthout nu mee de schouders zette onder mijn project wilde
ik dat ook duidelijk stellen in de titel, daarom die verwijzing
naar Rudolf Steiner.
Waarom wilden de ouders van Het Rozenpoortje meewerken? Omdat
hun kleuterschooltje in Kalmthout in de problemen was gekomen. De huur van het gebouw
was opgezegd, en er was geen leerkracht voor een eerste leerjaar gevonden zodat
er geen lagere school kon opgestart worden. Het kwam dus goed uit dat er in
Brasschaat een alternatief was.
In de zomervakantie (juli-augustus 1983) werd er met de
ouders intensief gewerkt om het gebouw klaar te krijgen tegen 1 september. Dat
lukte. De vroegere conciërgewoning met garage werd omgebouwd tot
kleuterschool (combinatieklas met 3-, 4- en 5-jarigen met één leerkracht), de
eerste verdieping van het kasteeltje werd de lagere school, met de leerjaren 1,
2 en 4 in één lokaal, bij één leerkracht.
De leerkracht voor de kleuterschool was Agnes Arnouts, ikzelf
werd de
leerkracht voor de lagere school.
In oktober 1983 opende 't Ontroerend Goed
zijn deuren, waardoor er extra inkomsten konden gerealiseerd worden. Vooral het
café werd 's avonds en in de weekends geregeld door omwonenden, kennissen en
ouders van de school bezocht, terwijl ook studenten en leerkrachten van de
academie in Brasschaat tot de regelmatige klanten gerekend konden worden.
Er werden ook tentoonstellingen ingericht en concerten gegeven.
De naam van de school werd De Wingerd. Waarom die naam? Omdat
hij verwees naar de oorspronkelijke eigenaar van het gebouw, Antoine Van Den
Weyngaert. Op die manier wilde de school tonen zich te willen verbinden met de
plek waar ze gevestigd was.
Omdat De Wingerd uit twee stromen ontstaan is, namelijk mijn
eigen initiatief enerzijds en Het Rozenpoortje anderzijds werd dit zichtbaar
gemaakt in het logo
van de school.
In het schooljaar 1983-1984 werkte de school ongesubsidieerd
en was ze ook niet erkend door de overheid. Die erkenning en subsidiëring kwamen
pas in 1985. Om gesubsidieerd te kunnen worden moest De Wingerd echter toetreden
tot een grotere schoolentiteit. Samen met de steinerschool Lohrangrin in Wilrijk
en de kleuterschool De Hazelaar in Antwerpen werd de school
Yggdrasil opgericht.
De naam Yggdrasil verwees daarbij naar de drie bronnen van de school: De
Wingerd, De Hazelaar en Lohrangrin, omdat ook de mythische boom Yggdrasil drie
wortels had bij drie bronnen. Deze fusieschool zou echter niet lang bestaan. Na
enkele jaren verliet de Wilrijkse Steinerschool de fusie en bleven De Hazelaar
en De Wingerd samen verder gaan onder de naam Yggdrasil.
In het schooljaar 1984-1985 breidde de school uit, en werd
het noodzakelijk om over meer ruimte te beschikken. De vzw 't Ontroerend Goed
hield op te bestaan, waardoor het gelijkvloers vrijkwam en door de school
gebruikt werd als turn- en feestzaal.
Datzelfde schooljaar verbouwde ik de tweede verdieping van
het kasteeltje tot woongedeelte en kwam er met mijn gezin wonen. Daar werd in
december 1986 mijn jongste zoon geboren.
In 1987 vernam ik dat het gebouw verkocht en dat
de tuin verkaveld zou worden; ik stelde alles in het werk om het geheel te
kopen, maar al snel bleek dat er geen toelating kon verkregen worden om een
school op dit adres uit te bouwen. Dus moest er naar een andere locatie worden
uitgekeken. Het gebouw van 'De Tweesprong' in Kalmthout kwam te koop. De aankoop
was zo goed als rond toen de meerderheid van de ouders van De Wingerd op een
speciale vergadering liet verstaan dat een verhuis naar Kalmthout niet
tot de mogelijkheden behoorde. Vanaf dat moment heb ik alles op alles gezet om een locatie in de
nabijheid van de school te vinden. Die mogelijkheid kwam er omdat de achtertuin
van vzw De Wegwijzer (gehuisvest in de vroegere villa van Antoon Van Den Weyngaert) te koop kwam. De freinetschool die de chalets op dat terrein huurde
kreeg echter recht van voorkoop. Het was dus wachten op de beslissing die de
freinetschool zou nemen. De ouders van die school twijfelden en de ene
vergadering na de andere bracht uitstel. Tot de eigenaar een einddatum oplegde.
Toen de freinetschool besloot om niet tot de aankoop over te gaan, heb ik
onmiddellijk de eigenaar gecontacteerd en een optie genomen op terrein en
gebouwen. Enkele maanden later was de aankoop van het terrein in de Zwemdoklei 3
een feit. Een aankoop die ook door de overheid werd gesubsidieerd (De Wingerd
was de eerste methodeschool die daar subsidies voor kreeg) . In september
1987 kon de lagere school haar intrek nemen in de Zwemdoklei, terwijl de
kleuterschool nog tijdens het schooljaar 1987-1988 in de Boskapellei bleef. Heel veel
steun bij de aankoop en al wat er mee samenhing kreeg ik van Renilde Es, secretaresse
van de school, en van Jan Germis, voorzitter van het schoolbestuur.
In de loop van het schooljaar 1987-1988 kreeg De Wingerd
subsidies om een nieuw kleutergebouw op te richten in de Zwemdoklei en om de
bestaande gebouwen te renoveren voor de lagere school. De eerste plannen voor de
nieuwbouw en de verbouwing werden ontworpen en getekend door architect Jo Van
Bouwel, Johan Brouwers en Luc Cielen. Dat gebeurde tijdens een
zaterdagnamiddag brainstormen op een zolder in de tekenacademie van het Sint-Michielscollege. Naderhand werden de plannen verder uitgewerkt door Jo Van
Bouwel en
voorgelegd aan het schoolbestuur van De Wingerd en aan de ouders. Begin mei
werd een aanvang gemaakt met verbouwing en nieuwbouw en op 31 augustus 1988 was
alles klaar. Kleuterschool en lagere school namen definitief hun intrek in de Zwemdoklei 3 op 1 september 1988. Eind oktober werd de school plechtig ingewijd
met een academische zitting en een feest. De Wingerd haalde daarbij zelfs de
kranten en het nieuws op VTM.
Het leerlingenaantal breidde fors uit, leraren werden
aangeworven. Binnen een drietal jaar was de school volzet en zelfs iets
overbevolkt. De bedoeling was om eensporig te blijven, dus werd er paal en perk
gesteld aan de inschrijvingen. Mijn combinatieklas werd afgebouwd, de hele
school hanteerde vanaf dan het principe van de jaarklassen.
Er was nood aan een zaal, maar de financiële middelen ontbraken. Johan Brouwers nam het initiatief om desondanks toch voor een zaal te
zorgen. Hij ontwierp de zaal, zocht de nodige financiële middelen bijeen en met
een kern van enkele vaste medewerkers (ouders en leerkrachten: Rita, Rudy,
Fernand, Luc, Jan e.a.) werd de zaal
gebouwd. Vele weekends en avonden in de week werden er aan besteed.
In januari 1997 sprak Jan Jacquemain me aan met het voorstel
om
een nieuwe school op te richten. Dat gebeurde kort daarop in Kalmthout, het werd
Rinkrank. Samen met mij verlieten Jan Jacquemain (penningmeester van De
Wingerd), Jan Lansloot (voorzitter van De Wingerd) en Jacques Van Hasselt
(bestuurslid van De Wingerd) de school en engageerden zich als stichters en
bestuurders van Rinkrank. Die school opende haar deuren op 1 september 1997.
Luc Cielen